Na zaproszenie Polish-American Police Association do Chicago udała się delegacja Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów złożona z przedstawicieli Zarządów Wojewódzkich NSZZ Policjantów z Katowic i Rzeszowa, na czele z Przewodniczącym Zarządu Głównego NSZZ Policjantów Rafałem Jankowskim. Pobyt w dniach 1–5 maja miał charakter roboczy, środowiskowy i reprezentacyjny, a jego najważniejszym zwieńczeniem był udział w 135. Paradzie Konstytucji 3 Maja w Chicago – największym tego typu wydarzeniu polonijnym na świecie, które w tym roku odbyło się 2 maja. Honorowym marszałkiem parady był Władysław Ortyl, Marszałek Województwa Podkarpackiego. Samo wydarzenie, jak podkreślali organizatorzy, jest największym świętem polskości poza granicami kraju i jedną z najważniejszych manifestacji tożsamości Polonii w Stanach Zjednoczonych.
Dla polskiej delegacji był to wyjazd szczególny. Z jednej strony stanowił okazję do poznania z bliska funkcjonowania amerykańskich formacji policyjnych i związków zawodowych, z drugiej zaś do pokazania obecności NSZZ Policjantów w ważnych dla Polonii i środowiska policyjnego wydarzeniach międzynarodowych. W tym roku po raz pierwszy w historii przedstawiciele polskiej Policji uczestniczyli w chicagowskiej paradzie w polskich mundurach policyjnych, co spotkało się z bardzo życzliwym przyjęciem uczestników i widzów.
Polish-American Police Association – partner i gospodarz wizyty
Gospodarzem wizyty była Polish-American Police Association, organizacja o ugruntowanej pozycji w środowisku chicagowskich służb. PAPA została założona w 1964 roku i działa jako organizacja społeczna i bratnia, wspierająca interesy zawodowe, społeczne, obywatelskie, edukacyjne i charytatywne swoich członków oraz lokalnej społeczności. To właśnie wokół niej od dekad skupia się znacząca część policyjnej Polonii w Chicago i Illinois.
W trakcie corocznego spotkania PAPA delegacja NSZZ Policjantów miała okazję spotkać się nie tylko z gospodarzami, ale również z przedstawicielami największych central związkowych środowiska policyjnego z Chicago, a także z gośćmi spoza stanu Illinois, w tym z zaprzyjaźnionymi przedstawicielami policyjnych organizacji z Nowego Jorku. Rozmowy dotyczyły przede wszystkim prowadzenia negocjacji ze stroną służbową i polityczną, funkcjonowania funduszy ochrony prawnej, rozwiązań poprawiających warunki służby, modeli finansowania bezpieczeństwa oraz walki o należne uposażenia i świadczenia dla funkcjonariuszy. Oficjalne wydarzenie PAPA odbyło się 1 maja jako doroczny bankiet połączony z obchodami Konstytucji 3 Maja.
Hołd dla poległego funkcjonariusza
Pobyt delegacji przypadł na czas szczególnie bolesny dla chicagowskiego środowiska policyjnego. Podczas bankietu oraz kolejnych spotkań oddano hołd poległemu na służbie funkcjonariuszowi Johnowi Bartholomewowi, który zginął po tym, jak wraz z drugim policjantem został zaatakowany przez uzbrojonego sprawcę w szpitalu Endeavor Health Swedish Hospital. Drugi z policjantów odniósł ciężkie obrażenia. Przez cały czas pobytu delegacji na wielu budynkach flagi pozostawały opuszczone do połowy masztu, a pogrzeb funkcjonariusza, który odbył się 8 maja, stał się manifestacją jedności środowiska – symbolicznym i poruszającym wyrazem solidarności służb wobec ofiary poniesionej na służbie. Sam John Bartholomew był 38-letnim funkcjonariuszem CPD, śmiertelnie postrzelonym 25 kwietnia.
W siedzibie głównej Chicago Police Department
Jednym z najważniejszych punktów programu była wizyta w kwaterze głównej Chicago Police Department. Delegacja miała okazję zobaczyć z bliska pracę osób koordynujących funkcjonowanie jednej z największych miejskich formacji policyjnych w Stanach Zjednoczonych. Szczególne wrażenie zrobiła część poświęcona pamięci poległych funkcjonariuszy. Wymiar tej pamięci w Chicago jest wyjątkowo silny i mocno zakorzeniony w tradycji instytucji. W przestrzeni miasta ważnym miejscem upamiętnienia jest także Gold Star Families Memorial, poświęcony policjantom poległym lub ciężko rannym podczas służby. Memoriał ten został poświęcony w 2006 roku i oddaje hołd funkcjonariuszom od czasu uformowania się Chicago Police Department w latach 30. XIX wieku.
Dla delegacji z Polski spotkanie z tak rozwiniętą kulturą pamięci było doświadczeniem szczególnym. Dbałość o tradycję, szacunek dla poległych oraz trwała obecność policyjnej historii w życiu formacji były widoczne niemal na każdym etapie wizyty.
Chicago Police Academy – dyscyplina, szkolenie i silna obecność Polonii
Kolejnym punktem programu była wizyta w Akademii Policji w Chicago. Delegację oprowadzał funkcjonariusz polskiego pochodzenia. Podobnie wyglądała prezentacja strzelnicy, kompleksu treningowego oraz sal wykładowych.
Podczas wizyty szczególną uwagę zwrócono na duży nacisk położony na dyscyplinę oraz praktyczne przygotowanie rekrutów. Z oficjalnych informacji CPD wynika, że podstawowe szkolenie rekrutów obejmuje ponad 900 godzin zajęć. Delegacja miała okazję zobaczyć zaplecze służące nauce strzelania, taktyki oraz technik interwencji, a także usłyszeć o mechanizmach rekrutacji i zachętach kierowanych do kandydatów. Według oficjalnych materiałów rekrutacyjnych CPD do najważniejszych benefitów należą m.in. opieka medyczna, dentystyczna i okulistyczna, płatne święta i dni urlopowe oraz system emerytalny.
Dla przedstawicieli NSZZ Policjantów był to ważny element porównawczy – pokazujący, jak duże znaczenie w amerykańskim modelu policyjnym przypisuje się nie tylko samej służbie, ale również systemowi świadczeń socjalnych i stabilizacji zawodowej jako narzędziom przyciągania kandydatów.
Komisariat nr 11 – służba w trudnej dzielnicy
Delegacja odwiedziła również 11. komisariat Policji w Chicago, działający na terenie uznawanym za jeden z trudniejszych i bardziej niebezpiecznych obszarów miasta. Także tam zwracała uwagę obecność policjantów polskiego pochodzenia. Wizyta pozwoliła zobaczyć od środka codzienną służbę w trudnym terenie, z dala od stereotypowych wyobrażeń o warunkach pracy amerykańskiej Policji.
Sami chicagowscy funkcjonariusze nie ukrywali, że warunki lokalowe budynku dalekie są od oczekiwań i wymagają gruntownej modernizacji. To spostrzeżenie było istotne również z polskiej perspektywy – pokazywało, że nawet w dużych amerykańskich formacjach policyjnych problemy infrastrukturalne pozostają realnym wyzwaniem, a walka o godne warunki służby jest wspólnym mianownikiem po obu stronach Atlantyku.
Cook County Sheriff’s Office – inna struktura systemu bezpieczeństwa
Bardzo ważnym elementem pobytu była również wizyta w Cook County Sheriff’s Office. Dla polskiej delegacji była to okazja do lepszego zrozumienia specyfiki systemu bezpieczeństwa w państwie federalnym, gdzie nie funkcjonuje jeden centralny model Policji odpowiadający polskim realiom. Obok formacji federalnych dużą rolę odgrywają służby stanowe, miejskie i hrabstwowe, z odmiennym zakresem kompetencji i strukturą organizacyjną.
Podczas odwiedzin delegacja zapoznała się z pracą pionu zajmującego się najpoważniejszymi sprawami, a także z działalnością laboratoriów techniki kryminalistycznej oraz magazynu dowodów rzeczowych. Tamtejsi specjaliści z pionu kryminalistycznego zajmują się m.in. zabezpieczaniem śladów, analizą DNA i odcisków palców oraz rekonstrukcją miejsc zbrodni, w tym zabójstw, przy wykorzystaniu nowoczesnych narzędzi, takich jak skanowanie 3D.
Dodatkowym wątkiem historycznym było przypomnienie, że to właśnie śledczy z obszaru Cook County uczestniczyli w czynnościach związanych ze sprawą Johna Wayne’a Gacy’ego, jednego z najbardziej znanych amerykańskich seryjnych zabójców, skazanego za zamordowanie 33 młodych mężczyzn i chłopców w latach 70. XX wieku.
St. Jude Memorial March – pamięć, której doświadcza się wspólnie
3 maja delegacja wzięła udział w St. Jude Memorial March, corocznym marszu upamiętniającym poległych funkcjonariuszy Chicago Police Department. Dla uczestników z Polski było to jedno z najbardziej poruszających przeżyć całego pobytu. Jak podawały lokalne media, w tegorocznym, 94. marszu, uczestniczyły tysiące funkcjonariuszy CPD i innych służb, a tradycja tego wydarzenia sięga 1932 roku. Na czele pochodu szli kadeci niosący fotografie poległych policjantów. Wzdłuż trasy zgromadziły się tysiące mieszkańców, witających i wspierających stróżów prawa.
Wydarzenie to unaoczniło delegacji ogromny szacunek dla służby, pamięci o poległych i siłę tradycji środowiska policyjnego w Chicago. W wymiarze symbolicznym był to również ważny punkt odniesienia dla działań NSZZ Policjantów związanych z pielęgnowaniem pamięci historycznej i troską o rodziny poległych funkcjonariuszy.
Spotkanie z FOP Lodge No. 7 i policyjnym zapleczem finansowym
Na zaproszenie PAPA oraz Chicago John Dineen Lodge No. 7 – największej organizacji reprezentującej chicagowskich policjantów – delegacja odwiedziła także siedzibę związku zawodowego. Organizacja działa od 1963 roku, reprezentuje ponad 8 tysięcy członków i koncentruje się na ochronie praw, bezpieczeństwa zawodowego oraz warunków służby funkcjonariuszy.
Rozmowy z przedstawicielami Lodge No. 7 dotyczyły przede wszystkim mechanizmów negocjacyjnych, ochrony prawnej funkcjonariuszy, wsparcia dla rodzin oraz instrumentów socjalnych wspierających policyjne środowisko. Szczególne zainteresowanie wzbudziło również zaplecze finansowe środowiska – po drugiej stronie ulicy od siedziby związku funkcjonuje instytucja finansowa prowadzona przez policjantów i ukierunkowana na preferencyjne wspieranie funkcjonariuszy oraz ich rodzin. Dla delegacji z Polski był to przykład praktycznego budowania środowiskowej solidarności poprzez trwałe rozwiązania instytucjonalne.
135. Parada Konstytucji 3 Maja – najważniejszy moment pobytu
Kulminacją wizyty był udział w 135. Paradzie Konstytucji 3 Maja w Chicago. Dziesiątki tysięcy uczestników, obecność dzieci i młodzieży, znakomicie przygotowane platformy, samochody, przyczepy, orkiestry, zespoły i delegacje organizacji polonijnych stworzyły obraz wydarzenia, które dla członków delegacji było czymś znacznie więcej niż tylko uroczystością. Była to manifestacja żywej polskości, dumy narodowej i siły Polonii. Przez kilka godzin Chicago wypełniło się biało-czerwonymi barwami, a delegacja NSZZ Policjantów – idąc w polskich mundurach policyjnych – mogła doświadczyć atmosfery, którą wielu uczestników określało po prostu jednym zdaniem: „jak w Polsce”.
To właśnie ten moment najmocniej pokazał, jak ważne są więzi łączące Polonię z krajem oraz jak istotną rolę mogą odgrywać organizacje policyjne i związkowe w budowaniu tych relacji.
Podsumowanie: wspólne płaszczyzny i ważne wnioski
Pobyt delegacji NSZZ Policjantów w Chicago miał wymiar znacznie szerszy niż kurtuazyjna wizyta. Był przede wszystkim okazją do wymiany doświadczeń z zakresu działalności związkowej, porównania modeli organizacyjnych i finansowych, omówienia rozwiązań prawnych służących ochronie funkcjonariuszy, a także do lepszego zrozumienia, jak w innych realiach ustrojowych i organizacyjnych prowadzi się walkę o godne warunki służby i należny szacunek dla policyjnego munduru.
Z perspektywy Zarządu Głównego NSZZ Policjantów szczególne znaczenie miały rozmowy o negocjacjach, funduszach ochrony prawnej, uposażeniach, benefitach socjalnych, modelach finansowania bezpieczeństwa i związkowym wsparciu dla funkcjonariuszy. To właśnie te obszary budują dziś wspólną płaszczyznę współpracy między policyjnymi organizacjami po obu stronach oceanu.
Wizyta w Chicago pokazała również, że mimo różnic systemowych problemy i wyzwania środowisk policyjnych są często zaskakująco podobne: potrzeba lepszego finansowania, skutecznej ochrony prawnej, dbałości o warunki służby, rozwoju szkolenia i pielęgnowania tradycji. W tym sensie był to wyjazd ważny, potrzebny i dobrze rokujący na przyszłość.
