Zarząd Główny NSZZ Policjantów z satysfakcją odnotowuje wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w sprawie zasad pobierania oraz przechowywania odbitków linii papilarnych i wymazów ze śluzówki policzków funkcjonariuszy i pracowników Policji. To kolejny dowód na to, że wątpliwości zgłaszane przez NSZZ Policjantów już na etapie prac legislacyjnych były w pełni uzasadnione.
Z informacji przekazanych przez RPO wynika, że w Policji ukształtowała się praktyka polegająca na przechowywaniu danych daktyloskopijnych i profili DNA funkcjonariuszy nawet przez 5 lat od odejścia ze służby, niezależnie od ich woli. W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich praktyka ta może naruszać fundamentalne zasady wynikające z RODO, w szczególności zasadę minimalizacji danych oraz ograniczenia okresu ich przechowywania.
Już w 2020 roku, podczas opiniowania projektu rozporządzenia MSWiA z dnia 24 lipca 2020 r. w sprawie pobierania odcisków linii papilarnych oraz wymazów ze śluzówki policzków od funkcjonariuszy i pracowników Policji, NSZZ Policjantów zgłaszał daleko idące zastrzeżenia do proponowanych rozwiązań. Związek wskazywał wówczas m.in. na:
-
brak wystarczającego uzasadnienia dla masowego i obligatoryjnego pobierania danych biometrycznych od funkcjonariuszy,
-
ryzyko nieproporcjonalnej ingerencji w konstytucyjne prawa do prywatności,
-
brak jasnych i jednoznacznych mechanizmów niezwłocznego usuwania danych po ustaniu stosunku służbowego,
-
rozbieżność z rozwiązaniami stosowanymi w innych państwach demokratycznych, gdzie pobieranie takich danych ma charakter dobrowolny, a ich usunięcie następuje na żądanie zainteresowanego.
RPO w swoim wystąpieniu potwierdza, że praktyka obowiązująca obecnie w Policji może pozostawać w sprzeczności nie tylko z przepisami RODO, ale również ze standardami konstytucyjnymi. Szczególnie niepokojące są przypadki byłych funkcjonariuszy, którzy – mimo zakończenia służby – nie mają realnej możliwości doprowadzenia do natychmiastowego usunięcia swoich danych biometrycznych z policyjnych baz.
Zarząd Główny NSZZ Policjantów podkreśla, że policjant nie może być traktowany jak potencjalny podejrzany tylko z tego powodu, że pełni lub pełnił służbę. Dane biometryczne należą do najbardziej wrażliwych kategorii danych osobowych, a ich przetwarzanie powinno być ograniczone do absolutnego minimum i ściśle uzasadnione rzeczywistymi potrzebami służby.
Dzisiejsze działania Rzecznika Praw Obywatelskich potwierdzają słuszność stanowiska NSZZ Policjantów i pokazują, jak ważna jest obecność silnego, merytorycznego związku zawodowego w procesie tworzenia prawa. Związek będzie nadal monitorował przebieg sprawy, wspierał działania zmierzające do zmiany wadliwych regulacji oraz konsekwentnie domagał się poszanowania praw funkcjonariuszy – zarówno czynnych, jak i pozostających już poza służbą.
NSZZ Policjantów stoi na stanowisku, że bezpieczeństwo państwa nie może być budowane kosztem podstawowych praw policjantów, a prawo musi być tworzone w sposób proporcjonalny, racjonalny i zgodny z konstytucją oraz standardami ochrony danych osobowych.
